RECYCORK: Eerste in situ test van een nieuwe circulaire vloeropbouw
- 10 dec 2025
- 5 minuten om te lezen
Gerecycleerde kurkkorrels, los gestort en zonder dragende structuur: circulaire utopie of echte technische doorbraak? Wat als we vloeren zouden opbouwen op een meer rationele en duurzame manier, gebruik makend van circulaire grondstoffen uit onze lokale omgeving?
In dit artikel geven we een eerste blik op wat wij hebben geleerd over het hoogwaardig toepassen van gerecycleerde kurkorrels in de bouw. Duik met ons in het project Boost Recycork!
Sinds enkele maanden voeren Natura Mater en Earth Plant & Fiber (EPF) samen een studie uit naar Recycork, een biogebaseerd en circulair isolatiemateriaal bestaande uit gerecycleerd kurkafval.
Doel van de studie: het testen van los gestorte gerecycleerde kurk als isolatie in een zelfdragende vloeropbouw, zonder draagstructuur. Een aanpak die tegelijk eenvoudig én omkeerbaar is, en die de deur opent naar duurzamere bouwmethodes. Het systeem werd voor het eerst in reële omstandigheden toegepast binnen het Greenhouse-project, en zal de komende maanden door Buildwise uitgebreid worden gemonitord ter bepaling van het mechanische en hygrothermische gedrag.
Greenhouse een demonstratieproject van Earth Plant & Fiber waarin verschillende circulaire strategieën worden toegepast: een geprefabriceerde houten structuur, hergebruikt schrijnwerk, biogebaseerde isolatie… en nu dus ook een 100% circulair vloercomplex. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met OTIK architectuur en bouwbedrijf Eltherm.
Een biobased grondstof in een lokale circulaire keten.
Elk jaar wordt in Belgische recyclageparken ongeveer 90 ton flessenkurk ingezameld. Dit wordt opgehaald, gesorteerd, gereinigd en vermalen tot granulaat. Het resultaat: Recycork, een lokaal, circulair en biogebaseerd isolatiemateriaal, afkomstig van een afvalstroom die anders rechtstreeks naar de verbrandingsoven zou gaan.
Belangrijkste troeven:
zeer lage CO₂-voetafdruk
goede thermische inertie
vochtbestendig
ongebonden en dus eenvoudig opnieuw te gebruiken
gemakkelijk te plaatsen, amper stof
Daarnaast heeft de keten een sterk sociaal aspect: Recycork wordt geproduceerd door De Vlaspit vzw, een Vlaamse speler in de sociale economie die werkgelegenheid creëert voor mensen in re-integratie..
Een samenwerking verankerd in de Belgische bio-economie:
Earth Plant & Fiber (EPF) is een coalitie van actoren die de bio-economie in België willen versterken. Hun missie: nieuwe verbindingen leggen tussen producenten, onderzoekers, architecten en uitvoerders om circulaire en biogebaseerde materialen sneller ingang te doen vinden. Natura Mater is actief lid van EPF en ondersteunt regelmatig materiaalevoluties met technisch en milieukundig advies.
Zo dragen we ook bij aan BOOST Recycork, een begeleidingstraject met steun van de Provincie Vlaams-Brabant dat de technische prestaties van het product wil verbeteren en nieuwe toepassingen wil definiëren.
De doelstellingen van BOOST Recycork zijn:
Relevante toepassingsgebieden identificeren
Technische testen uitvoeren en kwaliteitsgaranties ontwikkelen
Een duidelijke distributiestrategie opzetten (inzameling → verwerking → afvalstroombeheer)
Mogelijkheden voor certificering onderzoeken en integratie in EPB begeleiden :
Waarom Recycork testen als vloeropbouw?
Door zijn eigenschappen kan kurk in veel toepassingen worden ingezet: pleisters, inblaasisolatie, matten, isolatieplaten… In deze studie focusten we op twee concrete pistes:
Losgestorte isolatie tussen structuren – dit is reeds de meest courante toepassing van de kurkkorrels, met goede resultaten
Gebruik als isolerende uitvullaag in een vloeropbouw – de case die we hieronder bespreken
De tweede toepassing was nog nooit eerder op een werf getest. Toch wezen labotesten van de KU Leuven op veelbelovende prestaties, zoals een maximale vervorming van 3 mm onder een last van 3 kN – een bevestiging dat de techniek potentieel heeft. De kurk kan hierin ook echt zijn voordelen laten gelden.
Voordelen in één oogopslag:
Thermische geleidbaarheid van 0,047 W/mK, vergelijkbaar of beter dan de courante isolerende chapes en zelfs biogebaseerde materialen zoals kalk-hennep.
Klassieke alternatieven (PUR, EPS) hebben doorgaans een zéér hoge milieu-impact en zijn niet recycleerbaar. De CO₂-winst is aanzienlijk: 2,7 kgCO₂e/m² voor Recycork tegenover 30–71 kgCO₂e/m² voor conventionele oplossingen.
Technische leidingen kunnen direct in de kurklaag worden geïntegreerd, wat het systeem eenvoudig, modulair en volledig omkeerbaar maakt.
Recycork is licht, niet-toxisch, geurloos en stofloos: daar zal een plaatser blij mee zijn!
Vloeropbouw in detail: eerste lessen vanuit de werf
De opbouw die in het Greenhouse-project werd toegepast beslaat bijna de volledige gelijkvloerse oppervlakte en bestaat uit:
35 cm isolerende en drainerende laag schelpen
10 cm Recycork, los gestort
8 cm betonchape met vloerverwarming
De lagen worden enkel gescheiden door een dampopen folie om demontage en hergebruik in de toekomst te vergemakkelijken.
De eerste feedback van de werf is zeer positief: Recycork is eenvoudig te plaatsen en te egaliseren, zonder stof of geur; de waargenomen zetting is beperkt en homogeen; en dankzij het lichte gewicht is het materiaal makkelijk hanteerbaar.
Er kwam echter één uitdaging naar voren tijdens de uitvoering: de granulaten verschoven lokaal onder de voeten van de arbeiders. Hoewel het materiaal gelijkmatig verdeelde lasten goed opvangt, maakt de losgestorte toepassing het moeilijker om over de vloer te bewegen en om de bovenliggende lagen correct te plaatsen.
Om dit op te lossen werd een honingraatstructuur toegevoegd die het bovenste deel van de kurklaag stabiliseert. Een lichte structuur die enkel dient om de isolatie te fixeren, zodat de vloerverwarming en de chape zonder problemen kunnen worden aangebracht.
Deze tijdelijke oplossing opent nieuwe pistes voor verdere stabilisatietechnieken die worden onderzocht voor toekomstige projecten. Dát is precies de waarde van een test in reële omstandigheden: de grenzen van het systeem ontdekken en oplossingen ontwikkelen voor de projecten die volgen.
Technische monitoring door Buildwis:
Gezien de unieke aard van dit pilootproject en de uitzonderlijke kans om de prestaties van meerdere biogebaseerde materialen in situ te testen heeft Buildwise zich bij het experiment aangesloten. Ze installeerden sensoren in het hart van de vloeropbouw, waarmee de komende maanden een diepgaande technische monitoring van de materialen zal worden uitgevoerd.
Doel: de evolutie van vochtvariaties, de mechanische stabiliteit en de duurzaamheid van het materiaal in reële omstandigheden opvolgen. Deze monitoring zal ons in staat stellen om het gedrag en de prestaties van dit circulaire, innovatieve en veelbelovende vloersysteem nog nauwkeuriger te beschrijven.
Ten slotte: de vooruitzichten:
De werken aan het Greenhouse-project lopen door tot midden 2026. Intussen gaan we door met het BOOST Recycork project: verzamelen en analyseren van de meetresultaten, extra labotesten, actualiseren van de technische fiches en opzetten van sensibiliseringscampagnes om de kurkinzameling op regionaal niveau te versterken.Op die manier kunnen we deze prachtige grondstof binnenkort op grotere schaal inzetten.
Voor Natura Mater en EPF is dit project bovendien een mooie illustratie van de huidige uitdagingen waar circulaire pioniers mee kampen: de complexe regelgeving, de hoge kosten voor testen en certificering, en de behoefte aan aangepaste ondersteuning voor lokale en sociale initiatieven.
Maar het toont tegelijk een positieve dynamiek: een sector die zich herstructureert, pragmatisch innoveert en concreet bijdraagt aan de vermindering van de CO₂-voetafdruk van de bouw, met gerecycleerde en circulaire materialen en een stevige dosis know-how en innovatie.
We zijn zeer dankbaar voor de open, ambitieuze en participatieve houding van alle betrokkenen, in het bijzonder Rein Dessers (bouwheer en voorzitter EPF), Roel Coose (Eltherm), Sarah Beuls (OTIK) en het volledige Recycork-team.
Natura Mater is trots om deel uit te maken van deze samenwerking. We kijken ernaar uit om stap voor stap, samen met geëngageerde partners, te bouwen aan een toekomst waarin duurzaam bouwen synoniem staat voor inclusie, circulariteit en lokale waardeketens.
